mistrzowie

Antoni Korcik

KORCIK Antoni – filozof, logik, historyk logiki, ur. 28 V 1892 w Krasnymstawie (woj. lubelskie), zm. 24 X 1969 w Lublinie.

Do szkoły średniej uczęszczał w Puławach, Hrubieszowie, Zamościu i Odessie, gdzie w 1916 zdał maturę i rozpoczął studia na Imperatorskim Uniwersytecie Noworosyjskim (dzisiaj Uniwersytet Odeski). W 1917 wstąpił do Seminarium Duchownego w Żytomierzu, w 1920 przyjął święcenia kapłańskie i rozpoczął studia w zakresie filologii klasycznej i filozofii na Wydziale Humanistycznym KUL. W 1922 przeniósł się na sekcję filozoficzną Wydziału Teologicznego UW. Tu, studiując pod kierunkiem S. Kobyłeckiego, otrzymał w 1926 stopień magistra filozofii, a w 1930 w wyniku współpracy z J. Łukasiewiczem, któremu zawdzięczał zainteresowania historią logiki, uzyskał stopień doktora filozofii. Od 1932 do 1942 prowadził wykłady z historii filozofii na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Wileńskiego. W 1935, korzystając ze stypendium rządowego, odbył podróż naukową do Hanoweru, Berlina i Lipska, prowadząc badania w zakresie historii logiki. W czasie okupacji w latach 1942–1944 był internowany, najpierw w obozie w Szałtupi, a następnie w Poniewieżyku na Litwie. Od 1945 aż do przejścia w 1963 na emeryturę związany był z KUL, najpierw jako wykładowca prowadzący wykłady zlecone, a następnie (po habilitacji, którą uzyskał w 1948 na UJ) jako docent i kierownik Katedry Logiki Matematycznej z Metodologią na Wydziale Filozofii Chrześcijańskiej; w latach 1952–1954 pełnił funkcję prodziekana tegoż wydziału.

Korcik był aktywnym członkiem Tow. Naukowego KUL, redaktorem naukowym (w latach 1952–1956) „Roczników Filozoficznych” KUL, uczestnikiem Grupy Tematycznej Historii Logiki PAN; na konferencjach naukowych organizowanych w ramach działalności tej grupy (w latach 1957–1963) wygłosił 13 odczytów z zakresu historii logiki.

Dorobek naukowy K. dotyczy zagadnień historii logiki i obejmuje ok. 40 pozycji. Są to krótkie rozprawy i artykuły. K. nie pisał opasłych tomów, twierdząc, że naukę wzbogacają tylko odkrywcze przyczynki. Jego pomysły znalazły uznanie specjalistów, czego wyrazem są liczne recenzje oraz przytoczenia w literaturze przedmiotu pol. i zagranicznej.

Ważniejsze prace K.: Teoria konwersji zdań asertorycznych u Arystotelesa w świetle teorii dedukcji (Wl 1937); Teoria sylogizmu zdań asertorycznych u Arystotelesa na tle logiki tradycyjnej (Lb 1948). Pełny wykaz publikacji K. zawierają artykuły W. Michałowskiego: Krótka charakterystyka działalności naukowej ks. A. K. oraz Ks. Antoni K. – historyk logiki.

Prowadził wykłady z logiki matematycznej, logiki tradycyjnej, wykłady monograficzne oraz seminaria dla magistrantów i doktorantów.

Historia logiki. Główną dziedziną badań naukowych K. była historia logiki. Był autorytetem w tym zakresie nie tylko w granicach Polski. Wraz z A. Faeklem i A. Scholzem został zaproszony przez A. Churcha do udziału w opracowywaniu bibliogr. logiki matematycznej. Z tym głównym kierunkiem badań wiązały się ściśle tematy wykładów monograficznych oraz seminariów: dotyczyły wybranych zagadnień historii logiki starożytnej i średniowiecznej (powstanie i rozwój logiki w starożytnej Grecji, logika Arystotelesa, logika stoików; prekursorzy logiki średniowiecznej: Apulejusz, Boecjusz, Marcjan Kapella, Kasjodor) oraz wybranych zagadnień logiki nowożytnej (sylogistyka Hospiniana, logika G. W. Leibniza, logika G. Saccheriego).

Z badaniami historyczno-logicznymi wiązała się istotnie pasja zbierania odpowiedniej literatury. Poszukiwania dotyczyły zwł. pozycji źródłowych. K. posiadał bogatą bibliotekę historyczno-logiczną (prof. T. Czeżowski – kierownik grupy tematycznej Historii Logiki PAN – określał tę bibliotekę, jako warsztat naukowy dla pokoleń historyków logiki). Część zbiorów K. została poważnie uszczuplona przez spadkobiercę, który sprzedał wiele cennych egzemplarzy. Niektóre z książek odkupiła BU KUL, lecz nie stanowią one specjalnie wyróżnionego księgozbioru.

Na seminariach rozważano zagadnienia z następujących dziedzin: sylogistyka u Apulejusza, dialektyka Galena (K. jest autorem wyjaśnienia tzw. czwartej figury sylogistycznej Galena), nauka o supozycji terminów u Piotra Hiszpana i jego komentatorów, o konsekwencjach u Jana Dunsa Szkota i Pseudo-Szkota, logika Jana Wyclifa, logika Th. Hobbesa, W. Magniego, M. Wallisa, J. H. Lamberta, G. Ploucqueta, F. Brentana, B. Bolzana, G. Fregego, A. Gratry’ego, H. Lotzego, J. Gergonne’a, sylogistyka H. Grassmanna i W. J. Gravesande’a, logika B. Trentowskiego, S. Leśniewskiego, S. Kobyłeckiego. Uczestnikami seminarium byli m.in.: S. Kamiński, L. Koj, T. Kwiatkowski, W. Michałowski, L. Regner (dwaj ostatni napisali rozprawy doktorskie pod kierunkiem K.).

 

Michałowski, Krótka charakterystyka działalności naukowej ks. A. K., ZNKUL 7 (1964) nr 3, 71–75; Księga jubileuszowa 50-lecia Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Lb 1969; S. Majdański, Cz. Wojtkiewicz, Logika na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. (Z okazji 50-lecia Uczelni), RF 17 (1969) z. 1, 124–170; W. Michałowski, Ks. Antoni K – historyk logiki, ZNKUL 13 (1970) nr 2, 96–98; S. Swieżawski, W nowej rzeczywistości 1945–1965, Lb 1991, 116.

 

Tadeusz Kwiatkowski